اسپن ۶۵ (سوربیتان تریاستئارات)
- اسید چرب: استئاریک اسید
- درجه استریفیکاسیون: تریاستر
- مقدار HLB: ۲.۱
- خصوصیات: جامد مومی
ساختار اسپن 65
اسپن ۶۵ (سوربیتان تریاستئارات) با پایینترین مقدار HLB در خانواده اسپنها (حدود ۲.۱)، لیپوفیلیکترین (چربیدوستترین) عضو این گروه است. این ویژگی آن را به یک امولسیفایر ایدهآل برای ایجاد امولسیونهای آب در روغن (W/O) بسیار غلیظ و پایدار تبدیل میکند.
در جدول زیر مشخصات کلیدی آن خلاصه شده است:
|
ویژگی |
مشخصات |
|
نام شیمیایی |
سوربیتان تریاستئارات (Sorbitan Tristearate) |
|
شماره CAS |
26658-19-5 |
|
فرمول مولکولی |
C₆₀H₁₁₄O₈ |
|
ظاهر فیزیکی |
جامد مومی، پودر یا پرک به رنگ سفید تا کرم یا زرد کمرنگ |
|
نقطه ذوب |
۴۷ تا ۶۰ درجه سانتیگراد (بسته به خلوص) |
|
مقدار HLB |
حدود ۲.۱ (بسیار لیپوفیلیک) |
|
حلالیت |
نامحلول در آب. محلول در روغنهای داغ و حلالهای آلی (مانند اتانول). |
|
شماره افزودنی غذایی (اتحادیه اروپا) |
E492 |
|
وضعیت نظارتی (غذایی) |
توسط FDA آمریکا به عنوان یک ماده بیخطر (GRAS) و توسط EFSA در اتحادیه اروپا تأیید شده است. |
مقایسه اسپن ۶۵ با سایر اعضای خانواده اسپن
برای درک بهتر جایگاه اسپن ۶۵، مقایسه آن با سایر اعضای این خانواده مفید است:
|
نوع اسپن |
نام شیمیایی |
HLB |
حالت فیزیکی |
تمایل به فاز |
کاربرد عمده |
|
اسپن ۲۰ |
سوربیتان مونولائورات |
۸.۶ |
مایع |
متعادل به سمت آب |
امولسیونهای سبک O/W |
|
اسپن ۴۰ |
سوربیتان مونوپالمیتات |
۶.۷ |
جامد نرم |
لیپوفیلیک |
امولسیونهای W/O |
|
اسپن ۶۰ |
سوربیتان مونواستئارات |
۴.۷ |
جامد مومی |
لیپوفیلیک |
کرمها و پمادهای W/O |
|
اسپن ۸۰ |
سوربیتان مونواولئات |
۴.۳ |
مایع روغنی |
لیپوفیلیک |
امولسیونهای W/O با اسید چرب غیراشباع |
|
اسپن ۶۵ |
سوربیتان تریاستئارات |
۲.۱ |
جامد سخت |
بسیار لیپوفیلیک |
امولسیونهای W/O بسیار غلیظ و پایدار |
کاربردهای اصلی در صنایع مختلف
کاربردهای گسترده اسپن ۶۵ ناشی از قدرت بالای آن در امولسیونسازی و پایدارسازی فاز روغنی است:
- صنایع غذایی (با کد E492):
- شکلات و فرآوردههای کاکائو: جلوگیری از "بلوم چربی" (ظهور لکههای سفید روی سطح)، بهبود بافت، روانی و پایداری.
- محصولات پختهشده و مارگارین: پایدارسازی چربیها، جلوگیری از جدا شدن فازها و بهبود بافت.
- بستنی و دسرهای چرب: کمک به ایجاد بافت یکنواخت و کرمی.
- روغنهای پختوپز: جلوگیری از کدر شدن و تشکیل کریستال در دمای پایین.
- صنایع آرایشی و بهداشتی:
- کرمها و پمادهای سنگین: به عنوان امولسیفایر اصلی در سیستمهای W/O برای کرمهای ضدآفتاب، مرطوبکنندههای قوی و محصولات محافظ پوست.
- افزایش ویسکوزیته: ایجاد قوام غلیظ و حس چرب مطلوب روی پوست.
- صنایع داروسازی:
- پمادها و کرمهای دارویی: به عنوان پایه امولسیونی W/O برای رهایش داروهای محلول در چربی.
- حامل دارو: استفاده در سیستمهای نانوحامل و رهایش کنترلشده.
- سایر صنایع: به عنوان امولسیفایر در رنگها و رزینها، آفتکشها و روانکارها.
نکات ایمنی، نگهداری و فرمولاسیون
- ایمنی: به طور کلی غیرسمی، غیرتحریککننده و زیستتخریبپذیر در نظر گرفته میشود و برای مصارف غذایی و موضعی تأیید شده است.
- نگهداری: در ظرف دربسته، در جای خشک، خنک و دور از نور مستقیم نگهداری شود. عمر مفید آن معمولاً حدود یک سال است.
- نکته کلیدی فرمولاسیون: اسپن ۶۵ به دلیل HLB بسیار پایین، اغلب به تنهایی برای تشکیل یک امولسیون پایدار کافی نیست. معمولاً آن را با یک سورفکتانت آبدوست (مانند تویین ۶۵ یا سایر تویینها) ترکیب میکنند تا "جفت HLB" تشکیل دهند و پایداری امولسیون نهایی را به شدت افزایش دهند. غلظت استفاده معمولاً بین ۰.۵ تا ۵ درصد بسته به کاربرد متغیر است.
