اسپن ۴۰ (سوربیتان مونوپالمیتات)
- اسید چرب: پالمیتیک اسید (C16)
- درجه استریفیکاسیون: مونواستر
- مقدار HLB: ۶.۷
- خصوصیات: مومی شکل زرد کمرنگ
اسپن ۴۰ با نام شیمیایی سوربیتان مونوپالمیتات، یک سورفکتانت غیریونی و امولسیفایر پرکاربرد است. HLB آن حدود ۶.۷ است که آن را به انتخاب خوبی برای ساخت امولسیون آب در روغن (W/O) تبدیل کرده، اما اغلب برای امولسیونهای روغن در آب (O/W) نیز همراه با سورفکتانتهای آبدوست (مانند تویین ۴۰) بهکار میرود.
ساختار اسپن 40
مشخصات کلیدی و شناسهها
جدول زیر خلاصهای از اطلاعات اصلی اسپن ۴۰ را نشان میدهد:
|
ویژگی |
مشخصات |
|
نامهای رایج |
اسپن ۴۰، سوربیتان مونوپالمیتات، Emulsifier S40، Arlacel 40، E495 |
|
شماره CAS |
26266-57-9 همچنین 1338-41-6 |
|
رمول مولکولی |
C₂₂H₄₂O₆ |
|
جرم مولی |
حدود ۴۰۲.۵۷ گرم بر مول |
|
ظاهر فیزیکی |
جامد مومی، به شکل پودر، گرانول یا فلسهای سفید تا زرد کمرنگ |
|
نقطه ذوب |
۴۶–۴۷ درجه سانتیگراد (برخی منابع ۵۲–۵۸ درجه) |
|
چگالی |
حدود ۱.۰۳–۱.۰۴ گرم بر میلیلیتر |
|
مقدار HLB |
۶.۷ |
|
حلالیت |
نامحلول در آب؛ محلول در روغنهای گیاهی/معدنی، اتانول، اتیل استات، تولوئن، زایلن؛ کمی محلول در الکل |
ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی
اسپن ۴۰ یک استر جزئی سوربیتول است که از واکنش اسید پالمیتیک (اسید چرب C16) با سوربیتول بهدست میآید.
مقدار HLB آن (۶.۷) نشاندهنده تمایل بیشتر به فاز روغنی است. این ماده در آب نامحلول است اما در حلالهای آلی و روغنها حل میشود. همچنین، در آب گرم قابل پخش است و محلول کدری ایجاد میکند.
کاربردها در صنایع مختلف
- صنایع غذایی (با شماره E495): به عنوان امولسیفایر و پایدارکننده در محصولات پخته شده، بستنی، سسها، مارمالاد و جویدنیها استفاده میشود.
- صنایع آرایشی و بهداشتی: در کرمها و لوسیونها به عنوان امولسیفایر و نرمکننده پوست کاربرد دارد.
- صنایع داروسازی: به عنوان حامل دارو و پایدارکننده امولسیون در فرمولاسیونهای موضعی و خوراکی استفاده میشود.
- صنایع دیگر: به عنوان پخشکننده در مرکب چاپ، روانکار در صنعت نساجی و امولسیفایر در میادین نفتی کاربرد دارد.
ایمنی، نگهداری و ملاحظات
- ایمنی: اسپن ۴۰ توسط FDA و EU (به عنوان افزودنی E495) برای مصارف غذایی تایید شده است. در صورت تماس میتواند باعث تحریک خفیف پوست و چشم شود. بهطور کلی غیرسمی و زیستتخریبپذیر در نظر گرفته میشود.
- نگهداری: باید در ظرف دربسته، در مکان خشک، خنک و دور از نور نگهداری شود. عمر مفید آن معمولاً ۱ تا ۲ سال است.
- کنترل کیفیت: پارامترهای استاندارد شامل عدد اسیدی (حداکثر ۷-۸ mg KOH/g)، عدد صابونی (۱۴۰-۱۵۵ mg KOH/g) و عدد هیدروکسیلی (۲۵۵-۳۰۵ mg KOH/g) است.
تولید و کنترل کیفیت
اسپن ۴۰ از طریق واکنش استریفیکاسیون بین سوربیتول (یا سوربیتان) و اسید پالمیتیک در حضور کاتالیزور تولید میشود. محصول خام سپس تقطیر و خالص میشود. کنترل کیفیت شامل اندازهگیری عدد اسیدی، عدد صابونی، عدد هیدروکسیلی، رطوبت و خاکستر است تا مطابق با استانداردهای دارویی (BP, EP, USP) یا غذایی باشد.
